Το νεφέλωμα PMR 1


του Αλέξη Δεληβοριά, Διδάκτορα Φυσικής

Το νεφέλωμα PMR 1 είναι ένα νέφος αερίων και σκόνης που μοιάζει εκπληκτικά με έναν εγκέφαλο σε ένα διαφανές κρανίο. Το νεφέλωμα αυτό παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στο υπέρυθρο από το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer το 2013, το οποίο «παροπλίστηκε» τον Ιανουάριο του 2020. Η παρατήρησή του στο εγγύς και στο μέσο υπέρυθρο τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb αναδεικνύει σημαντικά περισσότερες λεπτομέρειες.

Το νεφέλωμα PMR 1 φαίνεται να έχει διακριτές περιοχές που αποτυπώνουν διαφορετικές φάσεις της εξέλιξής του. Για παράδειγμα, η εξωτερική στιβάδα αερίων εκτινάχθηκε πρώτη από το μητρικό της άστρο και αποτελείται κυρίως από υδρογόνο. Το εσωτερικό νέφος, από την άλλη, φαίνεται να έχει περισσότερη δομή, ενώ αποτελείται από μείγμα διαφορετικών αερίων. Οι εικόνες που ελήφθησαν από το James Webb δείχνουν μια σκοτεινή λωρίδα που διατρέχει κάθετα το κέντρο του νεφελώματος, προσδίδοντάς του την χαρακτηριστική εικόνα ενός εγκεφάλου με αριστερό και δεξί ημισφαίριο. Η λωρίδα αυτή μπορεί να σχετίζεται με μια έκρηξη ή εκροή ύλης από το κεντρικό άστρο, η οποία συνήθως παρατηρείται όταν το άστρο εκτινάσσει δύο πίδακες αερίων προς αντίθετες κατευθύνσεις.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το νεφέλωμα αυτό δημιουργήθηκε από ένα άστρο που διανύει το τελευταίο στάδιο της «ζωής» του, αποβάλλοντας τις εξωτερικές του στιβάδες στο Διάστημα. Δεδομένου, ωστόσο, ότι η μάζα του δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, η τελική του μοίρα παραμένει αβέβαιη. Εάν, δηλαδή, το άστρο έχει αρκετά μεγάλη μάζα, τότε πιθανότατα θα εκραγεί ως σουπερνόβα. Εάν, αντιθέτως, η μάζα του είναι παραπλήσια με αυτήν του Ήλιου, θα συνεχίσει να αποβάλλει τις εξωτερικές του στιβάδες στο Διάστημα, σχηματίζοντας ένα πλανητικό νεφέλωμα, στο κέντρο του οποίου ο πυρήνας του μητρικού άστρου θα συμπιεστεί σ’ έναν υπέρθερμο λευκό νάνο.

Φωτογραφία: Το νεφέλωμα PMR 1 στο εγγύς υπέρυθρο [Credit:NASA, ESA, CSA, STScI, Image Processing: Joseph DePasquale (STScI)].

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις